Open (blog)brief aan de Vereniging Bouw- en Woningtoezicht Nederland

Betreft: voorbereidingen op de stelselwijziging

 

Beste Vereniging Bouw- en Woningtoezicht Nederland,

Ik richt me tot u inzake de voorbereiding op invoering van het stelsel private kwaliteitsborging.

Ambtenaren bouw- en woningtoezicht hebben een belangrijke verantwoordelijkheid binnen de kwaliteitsborging. Juist omdat een aantal taken anders worden ingevuld is er een belang van actieve betrokkenheid bij de voorbereidingen van de stelselwijzing. De ambtenaren hebben een direct belang en impliciet een opdracht om invoering een succes te maken.

Met deze brief richt ik me op de aspecten voor een actieve rol.

Ambtenaren bouw- en woningtoezicht zijn experts
De kennis en kunde is feitelijk onmisbaar bij de beoordeling van systemen die straks ingezet gaan worden voor kwaliteitsborging binnen de bouw. Die rol moet in mijn ogen worden geclaimd.

Private kwaliteitsborging is een nieuwe tak van sport. Er worden, voor dit doel, bestaande systemen voor kwaliteitsborging omgebouwd en een enkeling maakt iets specifieks. Een en ander wordt vooral op papier bedacht. Pilots zijn vooralsnog onnatuurlijk en veel te beperkt. Dit betekent dat er heel weinig ervaring is opgedaan om te kunnen beoordelen of hetgeen wordt ontwikkeld ook gaat werken en of we hiermee ook tot het best haalbare komen.

De huidige experts van gemeenten hebben de kennis en kunde om de werkwijze van de markt te beoordelen. Het is goed hier optimaal gebruik van te maken. Tegelijkertijd kunnen deze experts niet afzijdig blijven. Als iemand anders hun werk straks gaat doen is het een keuze: “Zoek het maar uit …” of … “Ik wil daar wat van vinden omdat ik me mede verantwoordelijk acht voor de taak die wij als gemeente hebben, ook als dat betekent dat ik dit werk straks wellicht uit een andere hoedanigheid moet gaan uitvoeren.”

Voor het inhoudelijk beoordelen van marktsystemen moet de rol vanuit bouw- en woningtoezicht worden geclaimd. Is wat we straks krijgen beter dan hoe het nu gaat? Biedt dit de garantie dat bouwwerken aan de voorschriften voldoen? Wat heeft waarde en wat niet, waar zitten nog kansen voor verbeteringen?

Bouw- en woningtoezicht heeft en houdt een belangrijke taak.

Bestaande procedures bijstellen kost tijd
Er is geen draaiboek inpassing private kwaliteitsborging. Niemand heeft exact helder hoe dit straks gaat verlopen. Je kunt op je klompen aanvoelen dat het procedureel op alle niveaus consequenties zal hebben en gaat wringen. Bij de aanvraag van een vergunning, terugkoppeling plantoetsing en controle uitvoering, wat te doen bij aanpassingen van een plan, communicatie met gemeente/stakeholders, handhaving, dossiervorming enz. Dit kunnen we natuurlijk op The Day, het moment van invoering, gaan ontdekken. Het is in het belang van eenieder om je daar op voor te bereiden. Dit kan het beste vanuit de werksituatie met pilots, ga het ervaren, ga het doen. Met die ervaringen kan het natuurlijk worden ingepast, dan is het een ontwikkeling. Op The Day daar mee beginnen is te laat. Nog ver voor die tijd moet er de garantie zijn dat het goed gaat functioneren. Om tot die garantie te komen heb je oefentijd nodig, tijd waarin je kunt bijstellen en het gaat inregelen.

Hier moet je verantwoordelijk mee omgaan. Dit betekent tijdig oppakken.

Dit is een reorganisatie
Het mag duidelijk zijn dat de stelselwijziging een vorm van reorganiseren is. Een deel van het werk gaat bij gemeenten weg en gaat naar publiek. Dit kost banen. Bij een reorganisatie is er een belang helder te zijn over wat er staat te gebeuren, uitleggen waarom het gebeurt en in een juiste belangenafweging doen wat nodig is om het voor elkaar te krijgen. Hier moet je mensen in betrekken.

Dit begint bij de acceptatie en niet langer de noodzaak van de reorganisatie ter discussie stellen. Doe je dat wel dan ontneem je jezelf mogelijkheden om binnen de tijd die er is tot het best haalbare te komen.

Voor private kwaliteitsborging komt de dag dat invoering een feit is. Dan is er geen tijd meer om je nog goed voor te bereiden, niet als gemeente en ook niet als ambtenaar die mogelijk zijn baan verliest en op een andere manier met kwaliteitsborging aan de slag kan. Dat moet je je nu realiseren en hiermee is er een belang om nu, vandaag, in actie te komen.

Niet alle verandering is slecht
Ik begrijp heel goed dat een ambtenaar niet staat te springen om vol enthousiasme mee te gaan in de voorbereidingen van de stelselwijziging. Hij heeft er niet om gevraagd. “Misschien moet ik er wel uit en ik ga een marktpartij niet helpen om straks mijn werk te gaan doen.” Accepteer je dat als een gegeven en berust je hier in dan ontneem je mensen de kans om zich voor te bereiden op een toekomst in een andere rol. Ik acht het goed werkgeverschap het proces actief te begeleiden. Dat doe je door het over kansen en mogelijkheden te hebben en mensen daar bij te helpen. Dan ben je concreet en positief bezig en laat je het niet gebeuren.

Ook dit moet je tijdig oppakken.

Voorwaardelijke denken leidt tot inactiviteit
Het heeft geen zin om voorwaarden te stellen waar eerst aan moet worden voldaan om in actie te komen. Hiermee schuif je de opdracht naar een ander. Wellicht is het goed dat een ander (eerst) iets doet maar tegelijkertijd is er een belang om te kijken wat je zelf (al) kunt. Dit speelt vooral bij de noodzaak voor pilots.

Iedereen begrijpt best wel dat het opschalen van pilots verstandig zou zijn. Echter, als je het voorwaardelijk maakt, gebeurt er per saldo niets. De kringverwijzing moet worden doorbroken.

Ik ben bekend met het standpunt van VBWTN dat pilots geen zin hebben als bouwers het nut er niet van inzien. Dat nut wordt bij de meeste bouwers nog niet gezien en dat zal bij meer pilots, en straks het moment van invoering wet, waarschijnlijk niet anders zijn. Mocht dit tussentijds toch wijzigen, dan is het mooi meegenomen. Die houding mag nu niet tot inactiviteit bij gemeenten leiden.

Ook al staan alle bouwers morgen schouder aan schouder klaar om wel met private kwaliteitsborging wat te gaan doen dan nog vereist dit de bereidheid van gemeenten om op een positieve manier met pilots aan de slag te gaan. Pilots voer je niet in en laboratorium uit, ook niet in een onnatuurlijke setting zonder betrokkenheid gemeenten.

De inzet op landelijke pilots moet zo snel mogelijk in gang worden gezet.

Wat mag je van ambtenaren verwachten?
Private kwaliteitsborging staat voor de deur, probeer die deur niet dicht te houden maar doe hem open.

Denk niet in termen van bedreigingen maar in kansen.

Ga je voorbereiden op het nieuwe stelsel. Ja, een aantal ambtenaren zal straks ander werk moeten zoeken. Die ambtenaren kunnen wellicht vanuit een andere hoedanigheid verder. Ga alvast kijken naar wat daar in mogelijk is, wacht daar niet mee. Doe mee in het testen van instrumenten. Doe mee in het ontdekken en verankeren van procedurele aanpassingen binnen de gemeente. Doe mee … doe mee … doe mee.

Tot slot
Ik zie het als mijn taak te streven naar het best haalbare. Dit doe ik vanuit mijn rol bij de ontwikkeling van een instrument en online omgeving voor communicatie. Ik probeer dan ook helder te zijn en mensen in beweging te krijgen: positief kritisch. Wellicht helpt deze bief hierbij.


 

Toelichting op de (blog)brief
Het is wellicht een tikkeltje ongebruikelijk om een dergelijke brief te bloggen en het heeft ook een hoog Jerry Maguire gehalte. Ik licht dit toe.

Jerry Maguire is een film. Jerry vond het op een avond een goed idee om eens even eerlijk en vrij een memo te dichten over hoe het bedrijf waar hij op dat moment werkzaam was eigenlijk zou moeten zijn. Mooi zou je denken, dat eerlijk zijn. Echter, het werd hem niet in dank afgenomen, de leiding vond het minder handig. Jerry werd ontslagen en begon vervolgens als eenpitter vol enthousiasme in het geloof dat hij het bij het juiste eind had.

Nu denk ik niet dat ik word ontslagen maar ik ben me natuurlijk ook niet zo zeker of mijn bedoelingen bij u in goede aarde vallen. Toch vind ik het belangrijk uit te spreken hoe ik het zie.

Het gaat me aan het hart dat we in mijn ogen zo moeizaam vooruit komen en we (diverse stakeholders) zoveel langs elkaar praten, er veel naar anderen wordt gewezen, er gebrek aan leiding en visie is. Het kan anders en in mijn ogen moet het ook anders. Stakeholders hebben hier een verantwoordelijkheid in. Hierbij is het van belang dat zaken open worden uitgesproken: duidelijk en met de juiste inzet. Dit is de inzet op het best haalbare. Daar hebben wij de ambtenaren bouw- en woningtoezicht bij nodig.