Meer pilots organiseren

“Wat moet er gebeuren om meer pilots private kwaliteitsborging binnen gevolgklasse 1 te organiseren?”

Deze vraag werd mij recent door kwartiermaker Hajé van Egmond via Twitter gesteld.

Het hoe en waarom kan ik niet in een Tweetje kwijt plus daar iets over melden is mogelijk voor iedereen druk in de weer met kwaliteitsborging relevant. Vandaar dat ik mijn visie met u deel.

Om te beginnen

Voor pilots heb je in de eerste plaats de medewerking van gemeenten nodig. Die bereidheid is op dit moment beperkt. Dit is omdat de stelselwijziging nog niet zeker is, de geplande datum voor invoering nog heel ver weg is, de overheid hier slechts beperkt in stuurt en gemeenten niet staan te springen om de partijen die straks een deel van hun werk gaan doen in het zadel te helpen.

Het meest belangrijke in dit rijtje is het sturen. Verandert er in het sturen niets of te weinig dan is er geen reden aan te nemen dat het ‘vanzelf’ wel anders gaat worden.

Blijft het sturen uit dan moet je je afvragen of het zin heeft om tegen wil en dank toch enthousiast pogingen te ondernemen om pilots te gaan regelen. Ik denk het niet. Laat het nieuwe stelsel dan eerst maar eens vast omkaderd worden.

Waarom loopt het stroef?

Het leeuwendeel van woningen wordt onder het Keurmerk Garantiewoningen gebouwd. Waarborginstellingen regelen hierbij de verzekering voor diverse aspecten en tevens een deel kwaliteitsborging. Dat deel wordt opgewaardeerd tot het niveau wettelijke kwaliteitsborging. Verzekering en kwaliteitsborging vormen inmiddels een combi. Voor de aangesloten bouwers is het hiermee geregeld. Daarmee is er geen belang om met een ander instrument aan de slag te gaan. Voor andere aanbieders is hiermee, in praktische zin, geen mogelijkheid om de kwaliteitsborging, voor dit deel van de markt, te gaan verzorgen.

Of het wel verstandig / optimaal is dat waarborginstellingen de verzekering én de wettelijke kwaliteitsborging (gaan) regelen laat ik voor nu even buiten beschouwing.

Om pilots die niet onder het Keurmerk Garantiewoningen vallen te stimuleren is in mijn ogen het volgende nodig:

  1. Helderheid over de eis van onafhankelijkheid. Zonder een duidelijke knip tussen waarborginstellingen en kwaliteitsborging zal de onafhankelijke kwaliteitsborger in de woningbouw niet aan de bak komen. Die helderheid ziet tevens op mogelijke betrokkenheid van de architect als kwaliteitsborger op eigen werk binnen gevolgklasse 1. Ik ben van mening dat optimale onafhankelijkheid een absolute eis moet zijn. Tegelijkertijd ben ik van mening dat de architect op eigen werk prima als kwaliteitsborger op kan treden binnen gevolgklasse 1. Daar een andere keer meer over.
  2. Een duidelijke ‘opdracht’ aan gemeenten om pilots uit te gaan voeren voor gevolgklasse 1 maar dan wel met ondersteuning. De periode voor feitelijke invoering van een nieuw stelsel moet optimaal worden benut om te leren en systemen te optimaliseren. De meest ideale vorm is een coproductie tussen gemeenten en private kwaliteitsborgers gebaseerd op transparantie, aantoonbaar voldoen en leren. Zowel gemeenten als private partijen gaan hierbij met de billen bloot. Je laat aan elkaar zien wat je doet, hoe je het doet, wat er goed gaat, wat minder, waar het beter kan. Het is van belang die informatie te delen.

Op dit moment wordt er geen inhoudelijke informatie over pilots gedeeld. Het is leuk een paar stippen op een kaartje te zetten van pilots maar daar leert de bouw niet van. Ook van een samenvatting, een conclusie, wat oneliners leert de bouw niets. Van een discussie via Cobouw of andere media met meningen en wat modder over en weer gooien leert ook niemand. Het moet een keer over inhoud gaan, systemen, het hoe. Ga je die informatie niet delen dan hebben pilots slechts beperkte waarde want het bereik, wie er iets van kan en gaat leren, is veel te beperkt.

De visie is overigens niet nieuw. Op 29 juni 2015 is dit reeds gemotiveerd bij het ministerie onder de aandacht gebracht inclusief een voorstel voor het opschalen. Er is nu niets nieuws onder de zon. De signalering, knelpunten en kansen om er mee aan de gang te gaan zijn nog exact hetzelfde.

Wordt de noodzaak van pilots onderschreven dan zul je als overheid moeten sturen en de vereiste stappen moeten zetten.

Het is uiteraard slechts mijn visie.