Wat niet weet, wat niet deert

Worden er hoge eisen aan een bouwwerk gesteld dan wordt het voldoen op onderdelen tijdens de bouw gemeten. Dit omvat bijvoorbeeld de luchtdichtheid, isolatiewaarde, geluidseisen enz. Dit gebeurt onder andere bij BREEAM werken.

In de reguliere B&U wordt slechts op een beperkt aantal onderdelen met controlemetingen getest. Denk hierbij aan het doormeten van heipalen.

Er worden veel bouwwerken gerealiseerd en in gebruik genomen die niet aan de eisen voldoen.

Bevoegd gezag is hier van op de hoogte en het wordt ook geaccepteerd, er volgt geen actie om alsnog aan de eisen te voldoen. Cobouw heeft of 4 oktober 2016 geschreven over de standaard werkwijze bij infraprojecten die niet aan de afgesproken veiligheidseisen voldoen. Er volgt mogelijk een boete en daar blijft het bij.

Een andere bron, de overheid zelf, bevestigt het accepteren van bouwwerken die niet aan de voorschriften voldoen. In de toelichting Wijziging Besluit uitvoering Crisis- en herstelwet is aangegeven dat uit onderzoek blijkt dat circa 25% van de opgeleverde woningen niet aan de voorschriften voor energiezuinigheid voldoet. Het betreft enkel een constatering en ook daar blijft het bij.

Los van deze informatie worden veel gebreken nooit waargenomen als gevolg van het ontbreken van voldoende controle tijdens de bouw. Bij oplevering kun we iets vinden van hetgeen visueel kan worden waargenomen. Dan hebben we het over ongeveer 5% van een bouwwerk, van de overige 95% kun je op dat moment letterlijk niets meer vinden.

Bij koopwoningen vinden we de bevestiging van dit publieke geheim in de recente melding van BouwGarant, een van de drie waarborginstellingen van garantiewoningen, dat er in een jaar slechts enkele claims van kopers worden genoteerd. Hoe is dit aantal te rijmen met de melding van de overheid zelf dat 25% van nieuwbouwwoningen enkel op het punt isolatie (dan hebben we het over slecht één punt … er zijn er nog veel meer) niet voldoet? Niet …

Is herstel van een gebrek wat wel wordt geconstateerd buitenproportioneel, als nakoming in alle redelijkheid niet meer van de bouwer kan worden verwacht, dan wordt het gebrek in de meeste gevallen geaccepteerd en wordt er in financiële zin iets geregeld.

Wordt bij garantiewoningen in afwijking van de technische omschrijving en/of tekeningen en/of eventuele staten van wijziging gebouwd dan is hier het volgende voor geregeld: “Indien nakoming in redelijkheid niet meer van de ondernemer verlangd kan worden heeft de verkrijger recht op schadevergoeding.”

Wat niet weet, wat niet deert. Weten we het wel dan wordt het overhoop halen gewogen, en veelal gebeurt er niets mee.

Je kunt je afvragen hoe principieel je moet zijn. Strak de regels hanteren of het wegen van een gebrek in relatie tot mogelijke risico’s, gevolgen, en dan maar het nodige door de vingers zien?

Wordt dit allemaal opgelost met de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen? Nee, natuurlijk niet.

Het gaat nu maar ook straks onder het nieuwe stelsel over verantwoordelijkheid en hoe je het beter met elkaar kunt organiseren om gebreken te voorkomen. Er zit een waardevolle les en beproefde werkmethode in de aanpak bij werken met hogere eisen.

Alle ketenpartners dienen voor hun deel van de werkzaamheden aantoonbaar te maken dat het werk voldoet. Zo moet een onderaannemer voor zijn deel van de werkzaamheden aantoonbaar maken dat zijn werk aan de voorschriften en overige specificaties voldoet. Koppel aantoonbaar voldoen aan de betaling. Niet aantoonbaar is niet betalen. Dit regel je dus vooraf contractueel met elkaar. Zet het consequent door. Het heeft de voorkeur dit met structuur, binnen één systeem, te brengen. De volledigheid en juistheid bewaak je en daar stuur je op. Let wel, bij uitvoerend werk kan certificering niet de maatstaf zijn. Enkel de controle van het daadwerkelijk gerealiseerde werk is bepalend!

Dit is een les van de veelal complexe werken. Je regelt het aan de voorkant met een systeem van controle. Met deze benadering in het aantoonbaar voldoen een onderdeel van de verantwoordelijkheid. Dat er ook nog eens externe controle op wordt toegepast is een extra stok achter de deur.

Deze werkwijze wordt met succes door opdrachtgevers en bouwers toegepast.