Is er een eindverantwoordelijke?

Naar aanleiding van een twitterdiscussie in relatie tot de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen probeer ik deze vraag zo volledig mogelijk te beantwoorden. De discussie:

Verantwoordelijkheid regelt de rechtsplicht, de wettelijke verplichting, om iets te doen of na te laten. Voor bestaande bouwwerken is niet één persoon/partij verantwoordelijk. De eigenaar heeft een verantwoordelijkheid maar ook de gebruiker. Het wordt nog complexer. Is sprake van een gebrek gerelateerd aan het bouwen dan kan de aannemer hiervoor aansprakelijk zijn als duidelijk is dat hij zijn rechtsplicht niet heeft nageleefd. Alsdan kan strafrechtelijke/bestuurlijke vervolging plaatsvinden en/of middels een civielrechtelijke procedure schadevergoeding worden geclaimd.

Het huidige aansprakelijkheidsregime van de aannemer voor gebreken is geregeld in artikel 7:758 lid 3 BW: “De aannemer is ontslagen van de aansprakelijkheid voor gebreken die de opdrachtgever op het tijdstip van oplevering redelijkerwijs had moeten ontdekken.

Met het wetsvoorstel is het tevens de bedoeling het Burgerlijk Wetboek als volgt aan te passen met een toevoeging (lid 4, artikel 7:758 BW):

4. In afwijking van het derde lid, is bij aanneming van bouwwerken de aannemer aansprakelijk voor gebreken die bij de oplevering van het werk niet zijn ontdekt, tenzij deze gebreken niet aan de aannemer zijn toe te rekenen. Van dit lid kan niet ten nadele van de opdrachtgever worden afgeweken, voor zover de opdrachtgever een natuurlijk persoon is die niet handelt in de uitoefening van een beroep of bedrijf. In andere gevallen kan van dit lid alleen ten nadele van de opdrachtgever worden afgeweken, indien dit uitdrukkelijk in de overeenkomst is opgenomen.

Of die aansprakelijkheid eventueel via de aannemer bij een andere partij ‘neerslaat’, bijvoorbeeld de constructeur, is weer afhankelijk van contract, voorwaarden … feitelijke situatie enz. Belangrijk is aansprakelijkheid niet te verwarren met verantwoordelijkheid.

Wat er door wie eventueel aan controle wordt gedaan (of niet) ontslaat partijen niet van de eigen verantwoordelijkheid.

In relatie tot de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen is een en ander relevant omdat er in de verantwoordelijkheid van de aannemer niets wijzigt. Artikel 1b van de Woningwet geeft aan dat je niet mag bouwen in strijd met de voorschriften. De wet regelt niet dat een bouwwerk aantoonbaar aan de voorschriften moet voldoen. Als aannemer hoef je wettelijk dan ook helemaal niets aan kwaliteitsborging te doen, nu niet maar ook straks onder de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen niet. De bouwer wordt enkel geprikkeld het wel te doen met de verzwaarde aansprakelijk (lid 4 artikel 7:758 BW).

De Wet kwaliteitsborging voor het bouwen gaat enkel over de controle door private partijen op het voldoen aan de voorschriften bij het bouwen, dat een bouwwerk bij oplevering gebaseerd op die controle voldoet. De Wet kwaliteitsborging voor het bouwen regelt niets voor alles na het moment van oplevering.

Conclusie:

De controletaak van de overheid wijzigt. In de primaire verantwoordelijkheden verandert er niets.