Vloer doorstaat proefbelasting glansrijk maar moet toch worden versterkt

Hoe kan het dat een breedplaatvloer bij een proefbelasting minder dan een kwart van de maximaal berekende doorbuiging laat zien en volgens de definitieve rekenregels moet worden versterkt? En wat dan?


 Met de nieuwe rekenregels moet worden beoordeeld of gebouwen met breedplaatvloeren aan de wettelijke veiligheidseisen voldoen.

Voor een aantal gebouwen heeft reeds een doorrekening plaatsgevonden om te bezien hoe dit uitpakt. De pijn zit hem met name bij vloeren met grote overspanningen.

Er doet zich de situatie voor dat vloeren die met een proefbelasting zijn getest en prima voldoen nu, volgens het nieuwe rekenen, toch versterkt moeten worden.

Dit betekent dat de rekenregels per saldo tot een verzwaring van eisen voor dit type vloersysteem hebben geleid. De vloer moet, in afwijking van overige vloerconstructies, sterker zijn. Een breedplaatvloer moet niet langer aan het huidige niveau voldoen maar de nieuwe norm.

Je kunt stellen dat een proefbelasting ‘slechts’ een momentopname is en geen garantie biedt voor het voldoen op termijn. Anderzijds levert een rekenkundige benadering enkel uitsluitsel over het voldoen op papier. Ook hiervoor geldt dat het geen garantie biedt voor het voldoen in de praktijk en ook niet het voldoen op termijn.

Het is evident dat rekenen en beproevingen in de praktijk, rekening houdend met veiligheidsmarges, moeten matchen. In deze kwestie is daar geen sprake van. Bij een vergelijk, proefbelastingen versus het nieuwe rekenen, is de mismatch substantieel. Hiermee kun je niet anders dan concluderen dat de rekenregels onvoldoende aansluiten op de werkelijkheid en wordt het proefbelasten indirect gediskwalificeerd.

Ja, het kan dat de beton een hogere sterkte heeft of er sprake is van meer ruwheid op het aansluitvlak, inklemming in kolommen of boogwerking van de vloer. Is dat bij alle vloeren die zijn proefbelast en voldoen?

Het stappenplan van 20 mei 2019 maakt melding van de mogelijkheid om een proefbelasting op basis van de NEN 8700 uit te voeren als een vloer rekenkundig niet voldoet. Alvorens u hiervoor ‘kiest’ komt u eerst uw adviseur tegen … en vervolgens bevoegd gezag. Als de vloer rekenkundig niet voldoet, dit zal met de definitieve rekenregels waarschijnlijk vaak het geval zijn, gaat u als gebouweigenaar dan tegen het advies in toch proefbelasten? In de praktijk is dit eigenlijk geen keuze.

Wat maakt het uit? Deze vloeren moeten toch veilig zijn en dan is het toch beter zwaardere eisen te stellen?

Het maakt wel degelijk uit omdat onderzoek en versterkingen heel veel geld gaan kosten, het gevolgen heeft voor gebruik en naar verwachting ook de waarde van gebouwen. Een gebouw met sterke pleisters onder de vloeren is toch wat anders dan een gebouw zonder die pleisters. Daar zit je als gebouweigenaar en gebruiker helemaal niet op te wachten.

Ik ben ook van mening dat gebouweigenaren nog onvoldoende zicht hebben op wat dit allemaal betekent en gaat kosten. Daar komt bij dat het ‘verhalen’ van kosten moeilijk zal worden. Een bouwer kan zich immers beroepen op de eisen ten tijde van vergunningverlening. We hebben het nu over nieuwe, zwaardere eisen.

Hoe triest de affaire Eindhoven ook is, het kan niet de bedoeling zijn dat we nu met oogkleppen op doorschieten in de aanpak van risicovloeren.

Er is een maatschappelijk belang 100% helder te hebben of en welke maatregelen ook daadwerkelijk nodig zijn. Iedere twijfel over dit vloersysteem moet worden weggenomen alvorens de onderzoeksplicht en versterkingsmaatregelen ter hand worden genomen. Juist omdat minister Ollongren heeft aangegeven dat er geen acuut gevaar is moet nader praktijkonderzoek worden verricht om te bezien of de nieuwe rekenregels wel passend zijn.

Mijn motief in deze kwestie

Het is uiteraard belangrijk dat er verstandige keuzes worden gemaakt. Ik probeer hier aan bij te dragen. Het thema is nauw verweven met bouwkwaliteit, mijn vakgebied. Ik zet me in voor betere waarborgen, goed en veilig bouwen.

We moeten er met elkaar voor zorgen dat gebouwen veilig zijn. Dit is bij het bouwen én gebruik het meest belangrijke. Het vraagt om de juiste maatregelen tijdens de bouw maar natuurlijk ook nadien, als er een probleem wordt ontdekt.

Het is belangrijk het incident Eindhoven juist te duiden.

De vloer van de parkeergarage was ontworpen met een toog van 125 mm die na uitharden door het eigen gewicht tussen de 45 en 55 mm mocht doorbuigen. Bij vloerdelen 3 en 4 was dat het dubbele. Het vloerdeel wat is ingestort was twee maanden voor die tijd van +80 mm (toog) naar -120 mm (doorbuiging) vervormd. Dit is indertijd door een onderaannemer opgemerkt die direct de aannemer heeft gewaarschuwd. Die 20 cm vervorming was voor stakeholders geen aanleiding om op dat moment te twijfelen over de deugdelijkheid. Met deze afwijking zou de garage worden opgeleverd.

Vast staat dat er de nodige uitvoeringsfouten zijn gemaakt. De uitvoeringsproblematiek is echter slechts in beperkte mate gewogen. Onderzoekers hebben verklaard dat er een systeemfout is ontdekt, een probleem met het aansluitdetail. Om dit te herstellen zijn er definitieve rekenregels bepaald. Bij de totstandkoming van deze regels zijn praktijktesten uitgesloten. Dit wringt.

Eind 2019 zal, conform het stappenplan van 20 mei 2019, een onderzoeksplicht worden ingezet om risicovloeren te beoordelen en waar nodig te versterken.

Het mag duidelijk zijn, dit wordt een zeer ingrijpende en kostbare operatie.

Er zijn veel discutabele aspecten in dit dossier. Dit betreft met name belangenverstrengeling, wat wel en juist niet is gewogen, tegenstrijdigheden en de wijze waarop rekenkundig is bepaald waar dit vloersysteem aan moet voldoen.

Het meest cruciale is naar mijn mening dat het objectief testen van het vloersysteem categorisch is en wordt uitgesloten. Dit staat naast de praktijk waarin vloeren die met een proefbelasting zijn getest voldoen. Dit staat ook naast de uitkomsten van onderzoeken in diverse landen over de deugdelijkheid. Voor zover bekend is er elders in de wereld geen probleem met het aansluitdetail gemeld. BZK heeft tot op heden geen officiële mededeling naar andere landen over de gestelde systeemfout en Nederlandse aanpak doen uitgaan.

Samenvattend acht ik het op dit moment verstandig pas op de plaats te maken en de juistheid van de rekenregels te toetsen in relatie tot de praktijk en pas dan maatregelen in te zetten.


Opmerkelijke quotes in de breedplaatvloerenkwestie

Een compilatie:

Prof. Rob Nijsse TU Delft

  • “Instorting bouwfout en geen constructiefout.” Brabants Dagblad 28 oktober 2017
  • “Aannemer, opdrachtgever en gemeente Eindhoven hebben grote steken laten vallen.” Brabants Dagblad 28 oktober 2017
  • “Miskleun in Eindhoven is exemplarisch voor verloedering in de bouwwereld.” Brabants Dagblad 28 oktober 2017
  • “Niks mis met constructie.” Brabants Dagblad 28 oktober 2017
  • “Het is uitvoering waar gepruts plaatsvindt.”
  • “Aannemers zijn uitzendbureau’s kopen vloeren, kolommen en wanden en laten die aan elkaar plakken.” Education Science Campus Opinion Delta Lab 22 februari 2019
  • “Bouw wordt gegijzeld door juristen.” Cobouw
  • “Kwaliteitscontroleur wordt teruggefloten, daar sta je dan als interne controleur die scheuren constateert.” Cobouw
  • “Gemeente Eindhoven had de bouw al maanden voor de instorting stil moeten leggen toezicht in Eindhoven rammelde aan alle kanten.” Eindhovens Dagblad 13 december 2017
  • “Dat zelfs Ministeriegebouwen onveilig zijn is ironie ten top.” Cobouw 7 mei 2018
  • “Onderzoeken Hageman en TNO respectievelijk betaald door BAM en Eindhoven Airport, elk met hun eigen belang.” Cobouw 8 mei 2018
  • “Zogenaamde laboratorium proeven uitgevoerd met een paar kleine stukjes vloer en kijken of scheur achterlangs de bollen loopt of een andere weg, is armoe ten top.” Cobouw 8 mei 2018
  • “Reparatie gebouw X in Zwolle (Windesheim) een belachelijke oplossing.” Cobouw 8 mei 2018
  • “Bij het Ministerie lopen Marshalls rond om toe te zien dat er niet meer dan 3 personen bij de koffieautomaat staan, dat verzin je toch niet. Overheid zet hiermee geloofwaardigheid op het spel.” Cobouw 8 mei 2018
  • “Als er iets niet deugt wordt even gebeld met de politiek of top van de aannemerij en dan wordt het met de mantel der liefde bedekt en gebeurt er niets.” EenVandaag 16 oktober 2018
  • “De vloer komt tot stand onder supervisie en verantwoordelijkheid van de hoofdaannemer, daar bestaat geen enkel misverstand over.“
  • “Dat grote vloeronderzoek wordt verplicht is maatschappelijk onverantwoord en het is nog steeds niet duidelijk onder welke omstandigheden breedplaatvloeren bezwijken.” FD 6 juni 2019

Prof. Faas Moonen TU Eindhoven

  • “Bollenvloer maakt vloer in parkeergarage sterker dan een massieve vloer.” Studio 040 30 mei 2017

Onderzoek Eenvandaag bij 357 medewerkers Bouw-en Woningtoezicht

  • “Het toezicht door gemeenten en andere overheidsdiensten op de bouw is kortom onvoldoende.”
  • “Grens wordt gezocht van wat acceptabel is en goede kwaliteit.”
  • “66 % zegt afgelopen jaar bouwfouten te hebben ontdekt die zonder ingrijpen schade had kunnen veroorzaken.”
  • “37 % constateerde fouten die tot instorting hadden kunnen leiden.”
  • Jan Salden: “Toch wel opmerkelijk, Simon Wijte, die de instorting in Eindhoven onderzocht, verwijst nu ook expliciet naar bouwfouten.” tweet 27 mei 2019
  • “BAM was al twee maanden vóór de instorting in Eindhoven al gewaarschuwd voor mogelijke bouwfouten.” tweet

 Cobouw

  • “Tot nu toe waren alle conclusies gebaseerd op observaties vanuit een hangbakje in een kraan, bouwrapportages, foto’s van de uitvoering, beelden van een beveiligingscamera en waarnemingen van ooggetuigen.” publicatie 2 februari 2018
  • Joost Zwaga: “Ik wil gewoon weten wie de hoofdschuldige is.” Cobouw 25 oktober 2018
  • “Twijfel over stappenplan breedplaatvloeren nog lang niet weg.”
  • Thomas van Belzen: “BAM kan ook niet meer zeggen dat het toch een systeemfout is, dan verliezen ze al hun geloofwaardigheid.” tweet 11 juni 2019
  • Thomas van Belzen: “Het geblunder van BAM was niet doorslaggevend volgens Hageman en TNO, het was de voegconstructie. Het is bijna een geniale uitkomst, menig topadvocaat is daar jaloers op.” tweet 11 juni 2019
  • Thomas van Belzen: “Stop met de tunnelvisie over breedplaatvloeren, sinds de marsroute is uitgezet door Bureau Hageman is iedereen opgehouden met denken.”
  • “BAM, beloofde tien weken eerder op te leveren dan concurrentie.” Cobouw 31 mei 2017

De Limburger

  • “Ingestorte parkeergarage wiebelt niet, in het overeind staande deel zit geen beweging, wijzen metingen uit. Ook de meest minieme afwijkingen zijn niet aan licht gekomen.” 31 oktober 2018

Bouwwereld

  • “Veiligheid bouw niet beter door plannen Ollongren.”

BAM

  • “Directeur Roel Vollebrecht maakte duidelijk dat binnen het bedrijf destijds al werd getwijfeld aan de Eindhovense constructeur ‘Archimedes’.” video Media Groep 14 december 2018
  • Juni 2017: “BAM laat weten, onderzoek naar instorting garage duurt nog maanden.” Noot: rapport van BAM met conclusie is van 8 juni 2017.
  • CEO van Wingerden: “BAM ondervindt nauwelijks hinder BubbleDeck inzake reparaties aan gebouwen.” Cobouw 28 augustus 2018
  • “Er was geen rapport van de Bam 8 dagen na de instorting.” e-mail van Arno Pronk aan de Telegraaf d.d. 24 mei 2019 Noot: zie verklaring Simon Wijte en het rapport 8 juni 2017.

Vaste Kamercommissie

  • Daniël Koerhuis: “Gemeente was zo’n 180 uur bezig met toezicht terwijl er alles mis was, met o.a. gleuven als brievenbussen. Gemeente had bouw stil moeten leggen.” tweet
  • “Ronnes en Koerhuis stellen vraagtekens bij de onafhankelijke positie van Bureau Hageman.” tweet 1 mei 2019
  • Kamervragen: “Is de grond onder het ingestorte deel wel voldoende onderzocht?”

Ministerie van Binnenlandse Zaken

  • “Er zijn tot nu toe geen andere gebouwen met breedplaatvloeren gevonden waarbij sprake is geweest van lokaal bezwijken of met grote constructieve problemen.” Bouw en Aanbesteding 5 juni 2019
  • “BAM is verantwoordelijk voor ingestorte parkeergarage.” Studio 040 10 oktober 2017
  • “Verschillende partijen in de sector hebben tot voor kort geen oog gehad voor het gebrek dat bij de parkeergarage is opgetreden, te weten een onvoldoende aansluiting tussen 2 betonlagen in de vloerconstructie.”minister Ollongren 28 november 2017
  • Minister Ollongren: “Stappenplan beoordeling breedplaatvloeren hoeft niet aangepast.” Bouw en Aanbesteding 9 januari 2019 Noot: stappenplan is aangepast.

Pieter van Vollenhoven

  • “Gestuntel bij bouw parkeergarage in Eindhoven.” tweet 18 december 2018
  • “Nu zie je dat vele organisaties, inclusief de overheid, zich niet aan de afgesproken regels houden. Er moet een onafhankelijk extern toezicht komen gescheiden van het bestuur en beleid.” tweet 8 april 2019

BubbleDeck Italië

  • “BubbleDeck de beste oplossing van het nieuwe millennium.” tweet 19 december 2019

Pieter Plass

  • “Met het in de praktijk testen van vloeren (proefbelastingen) is tot op heden nog geen bewijs voor de gestelde systeemfout geleverd.”
  • “Stop met die tunnelvisie over breedplaatvloeren en ga met zijn allen weer nadenken.”

Anne Fleur Dekker

  • “Inzake Wob-verzoek. Zo zwart als een overheidsdocument waarvan we de inhoud niet mogen lezen. Wellicht hebben die ambtenaren zulke mooie zinnen dat ze bang zijn voor plagiaat.” tweet 16 maart 2019

Arend Clahsen ABNAMRO

  • “Bouw laat jaarlijks € 5 Miljard liggen door foute ontwerpen, miscommunicatie en verkeerde inschattingen.” tweet 4 april 2019

Wim Aalten

  • “Tweede Kamer krijgt waarschijnlijk een adviseur integriteit. Laat even tot je doordringen dat landsbestuurders een adviseur integriteit krijgen, waarom? Omdat ze niet integer zijn, en dat moet ons besturen. Ze moeten zich doodschamen.” tweet 25 april 2019

Ingenieursbureau ABT

  • “Er was tussen de breedplaat en de opstortlaag folie aangebracht, er was dus niet een beperkte aanhechting, er was geen enkele aanhechting tussen de twee lagen op de vloer. De schuifkrachten konden niet via het scheidingsvlak worden overgedragen bij test bezwijkt vloer op dwarskracht en niet op schuif.” Cobouw 24 juni 2019

OVV

  • “Ondanks incidenten blijft bouw verslaafd aan eigen waanideeën.”
  • “Bouw leert te weinig van gemaakte fouten.”
  • “Structureel wegkijken in bouw baart zorgen.”
  • “Eindhoven ingestort door ontwerpfout, niet door vloeren.”
  • “Toename van de belasting op de vloer als gevolg van de hoge temperatuur op 27 mei 2017 was voldoende om de vloer gedeeltelijk te laten bezwijken.” rapport oktober 2018
  • “Onderzoeksraad vordert brokstukken bij sloop in Eindhoven. Ook Hageman en TNO zijn razend nieuwsgierig, zij hebben immers nog geen brokstuk in handen gehad en moeten hun conclusies puur baseren op wat ze met het blote oog konden waarnemen.” Cobouw 9 januari 2018
  • “Problemen zijn ontstaan door gekozen vloer ontwerp, niet door gebrekkige hechting.” Tjibbe Joustra 7 november 2018
  • “Op plaats in bouwdeel B waar initiatiebreuk, op 3 zwakke plekken werd veronderstelt, vloer belast met 60 ton, op 3 plaatsen. Ondanks deze belasting deed vloer niets. Daarna met hydraulische breker op constructie gebeukt met als resultaat grote impact van schokgolven op constructie en omgeving. Vermoeden was dat bij minste beroering instorting zou plaatsvinden, hetgeen niet het geval was. Daarna rondom kolom ponswapening en kolom doorgeknipt. Resultaat: vloeren gingen kantelen en instorting volgde in hetzelfde patroon als de eerste instorting.” veldonderzoek

TNO

  • “Over onderzoek TNO: Eventuele onvolkomenheden in de uitvoering worden via deze benadering niet geïdentificeerd waardoor onzekerheid blijft over de compleetheid van het aantal mogelijke oorzaken.”
  • “Oorzaak instorting lag in onvoldoende afschuifsterkte tussen de breedplaatvloer en de opgestorte beton.” vakblad Cement 13 oktober 2017
  • “Eén van de belangrijkste oorzaken instorting, temperatuur 27 mei 2017.” rapport 22 september 2017

Bureau Hageman

  • Prof. Wijte: “De oorzaak voor het instorten moet niet gezocht worden in de constructiemethode, die al zo’n 20 jaar in de bouw wordt toegepast. Deze vloeren hebben voldoende draagkracht.” De Limburger 29 mei 2017
  • “We hebben onze conclusies vooral moeten baseren op experimenteel onderzoek. We hebben de brokstukken ter plaatse nog niet kunnen bestuderen.”
  • “Er zijn echter geen aanwijzingen dat er andere oorzaken zullen zijn.”
  • “Daarnaast is het zo dat in Nederland breedplaatvloeren al jarenlang in soortgelijke toepassingen zijn gebruikt en dat daarbij, zover bekend, geen gelijksoortige constructieve problemen zijn opgetreden.” notitie 20 mei 2019 dossier 9780
  • “Noem mij eens een onderzoek waarbij experimenteel onderzoek is uitgevoerd en dat zo snel tot een conclusie is gekomen.” Cobouw 6 februari 2018
  • “Toen we gevraagd werden voor het onderzoek, was de eerste reactie, we gaan niet rapporteren voor we de brokstukken in handen hebben gekregen. Om allerlei hele goede redenen hebben we ons daar niet aan kunnen houden.” Cobouw 6 februari 2018
  • “Eén van de belangrijkste oorzaken instorting, temperatuur op 27 mei 2017.” rapport 25 september 2018
  • “Vloer bezweek uiteindelijk door de hitte waarna gebouw instortte.” FD 29 november 2017
  • “Bij langsschuifproeven is bezwijken opgetreden op het moment dat het aansluitvlak tussen de druklaag en de breedplaat is bezweken.” rapport 9663-1-0 zie ABT
  • “Hageman kwam tot conclusie dat er gebrek was aan aanhechting tussen de breedplaat en de opstortbeton.” Cobouw 5 januari 2018
  • “Hageman werd een week na de instorting ingeschakeld, Er was toen al een rapport van de Bam met mogelijke oorzaken en gebreken. Wij hebben het beschouwd en uiteindelijk onze eigen conclusies getrokken en hebben nergens bewust naar toe gewerkt.” Cobouw 27 mei 2019

Prof. Klaas van Breugel TU Delft

  • “Een leverancier is verantwoordelijk voor de kwaliteit van zijn product maar niet voor de toepassing.” vloertechnisch magazine no. 2-2018
  • “Opmerkelijk vind ik dat geconcludeerd wordt dat de temperatuur de druppel is geweest die tot bezwijken heeft geleid.” vloertechnisch magazine no. 4-2018
  • “Dat is des te opmerkelijker omdat een goed ontworpen constructie door de dagelijkse temperatuurschommelingen niet zal bezwijken.” vloertechnisch magazine no. 4-2018

Sloper Beelen

  • “Er zijn tijdens de sloop geen delen meer spontaan ingestort, De constructie gedroeg zich verder zoals je zou verwachten.” Cobouw 2 februari 2018
  • “Het is niet gelukt een vloersectie met de bewuste voeg te verwijderen uit het bouwdeel dat nog overeind stond. Die hadden de onderzoekers graag ook in de testbank van de TU Eindhoven willen leggen.” Cobouw 2 februari 2018

Nederlands Normalisatie Instituut

  • “Nederland kan de bediscussieerde norm niet op eigen houtje aanpassen. Een voorstel hierover moet op Europees verband worden ingebracht.” Cobouw 10 oktober 2017
  • “NEN benadrukt: niets mis met norm breedplaatvloeren.” Cobouw 6 oktober 2017

Adviesbureau Lucassen specialist bouwconstructies

  • “Landelijk uitgezette onderzoek niet haalbaar, is onmogelijke klus.” Tubantia 11 oktober 2017