Rechtszaak BubbleDeck tegen BAM

Op 31 mei 2021 publiceert Cobouw een artikel over de rechtszaak die BubbleDeck tegen BAM heeft aangespannen. Het is op de dag dat partijen elkaar voor de rechter troffen.

Het is goed de kernpunten in deze kwestie nog maar eens op een rijtje te zetten.

Wat niet

De zaak van BubbleDeck tegen BAM zal geen uitsluitsel geven over de noodzaak voor aangescherpte rekenregels en hoe het nu precies zit met de sterkte van vloeren. Ook gaat deze zaak niet over aansprakelijkheid het gevolg van ondeugdelijke uitvoering. Eindhoven Airport en BAM hebben wat dat betreft niets meer te verhapstukken.

Wat wel

De kwestie gaat enkel over de vraag of sprake is van onrechtmatig handelen van BAM jegens BubbleDeck en of BAM dientengevolge gehouden is tot schadevergoeding.

Het brengt ons weer bij de oorzaak van de instorting.

Zoals BubbleDeck uitvoerig heeft betoogd hebben we het over een samenloop van bouwfouten. Problemen met de fundering, het ontbreken van palen en kolommen die niet waren berekend op de belasting vallen hierbij op. De focus ligt echter op bewerkingen met betrekking tot de vloeren. Dit betreft enerzijds het te vroeg verwijderen van de onderstempeling. Dit was bij een betonsterkte van 18 N/mm2 terwijl 35 N/mm2 was geadviseerd. Relateer dat aan de eindsterkte was 45 N/mm2. Punt 2 in deze categorie betreft de volgorde waarin de onderstempeling is verwijderd. Vloeren waren doorgestempeld. Door het van onder naar boven verwijderen van de onderstempeling plus het in delen laten schrikken van vloervelden worden op dat moment nog kwetsbare vloeren te zwaar belast. Koppelwapening komt los en kan zijn werk niet meer doen. Per saldo zijn die bewerkingen volgens BubbleDeck doorslaggevend geweest voor de problemen met de koppelwapening. Wat zich precies met kolommen en zetting heeft voorgedaan blijft lastig te beoordelen maar ook die aspecten zullen ongetwijfeld van invloed zijn geweest.

BAM is van mening dat het waarschuwen van het gebouw, het doorbuigen van vloeren en scheurvorming, niet alarmerend is geweest.

De vloer was ontworpen op toog en mocht maximaal 6 cm vervormen. De doorbuiging was echter 20 cm. Het probleem was volgens mij dan ook voor een eerstejaars student al waarneembaar. De plasvorming die verergerde was het signaal. Door de toog en afschot had er geen water op de vloer mogen staan. Daar is volgens BubbleDeck niet juist op geacteerd. In plaats van “ho” roepen in men doorgegaan, zijn vloeren afgefreesd en zijn scheuren dichtgesmeerd.

Simon Wijte, hoofdonderzoeker in dit dossier, bevestigt dat de vloer in februari al stuk was en had kunnen instorten. Dat is dus 3 maanden voor de feitelijke instorting. Dat het niet is gezien noemt Wijte een toezichtfout.

Gaan we naar de proefstukken in het laboratorium dan wordt het mistig. Er zijn vragen over de laboratoriumtesten die onbeantwoord blijven. Daar wordt geen inzicht in gegeven. Los daarvan hebben we een reeks meetwaarden. De eerste overstijgende vraag is uiteraard: hoe sterk is sterk genoeg? Vraag twee: hoe verhoudt zich wat in het laboratorium is gemeten met de praktijk?

Er is getest op het restgebouw met een puntlast van 60 ton. Dit was tot 25% boven het moment dat vloerdeel B heeft doen instorten. De vloer gaf geen krimp. Gaan we naar het lab. Voor een representatief proefstuk van 3,8 – 0,8 m treedt lineaire vervorming op tot een belasting van circa 4 ton en bezwijkt het proefstuk bij 10 ton. Bij een proefstuk, in geometrie gelijk aan Eindhoven Airport, ligt het bezwijkmoment stukken hoger. Daar gaat de boel bij 17 ton stuk. Voor bewezen sterkte in de praktijk wordt er met vier keer de variabele belasting getest. Is de variabele belasting 200 kg/m2 dan test je dus met 800 kg/m2. Hierbij hebben we het niet over een lijn- of puntlast. Deze waarden zijn uiteraard stukken minder dan bezwijkwaarden.

Laboratoriumtesten moeten worden omgerekend naar de praktijk. Hierbij gaat het over werking van de vloer in samenhang. De meest bekende proefbelastingen van risicovloeren zijn Hyperion en Hardinxveld. Hyperion mocht 14 mm doorbuigen, er is 3 mm gemeten. Hardinxveld mocht 2,6 mm doorbuigen er is gemiddeld 0,5 mm gemeten.

De noodzaak om rekenregels te valideren is keer op keer gemotiveerd. Men wil er niet aan. Het kritische geluid en tegenspraak mag eigenlijk niet. Dat is best frappant want juist die tegenspraak is één van de aanbevelingen van de OvV naar aanleiding van het incident.

Tja, als je deze feiten leest, en dan hebben we het ‘slechts’ over de meest in het oog sprekende aspecten, dan geeft het je toch te denken.

Met dit vloersysteem is zo’n 25% van de kwaliteit afhankelijk van het deel prefab en 75% van de verwerking en bewerkingen in de praktijk, alles wat een aannemer er mee doet.

Rob Plug van BubbleDeck is in zijn strijd gedwongen te bewijzen dat er niets mis is met zijn vloeren. Je hoeft geen professor te zijn om te snappen dat het daarbij vooral om de uitvoering op de bouw gaat, het deel buiten de invloed van de prefab-leverancier.

Tot de zitting van 31 mei jl. heeft zo’n beetje iedereen de discussie van uitvoeringskwaliteit angstvallig vermeden. Gaan we terug naar het rondetafelgesprek in 2018 dan heeft de heer Dieteren van TNO het weggewuifd: “Je kunt in de uitvoeringswijze iets fout hebben gedaan … maar ook dan was het ingestort … een kleine uitvoeringsfout leidt in Nederland niet tot een instorting als we het goed ontwerpen.” Ook voor Simon Wijte was in zijn onderzoek de uitvoering niet bepalend zoals we weten.

Als alles er over is gezegd moeten we de zekerheid hebben dat vloeren in de praktijk voldoen. Hebben we voldoende veiligheidsmarges om de grilligheid van de uitvoering te ondervangen? Tegen een reeks bouwfouten in samenhang en falende controle is uiteraard geen kruid gewassen.

Geloof wat je wil maar volgens mij moet je dat, het geloven, vooral in de kerk doen. Het gaat er om wat feitelijk, dus aantoonbaar, vaststaat.

De breedplaatvloerenkwestie is nog lang niet beslecht. Binnenkort zal TNO het aanvullende onderzoek bewezen sterkte van breeedplaatvloeren afronden en krijgt de onderzoeksplicht van risicogebouwen een vervolg.